Sự xuất hiện của các loại vaccine công nghệ mới, đặc biệt là vaccine mRNA, đã đặt ra những yêu cầu hoàn toàn khác biệt cho hệ thống bảo quản lạnh. Thay vì chỉ cần giữ ở khoảng 2 đến 8 độ C như phần lớn vaccine truyền thống, nhiều loại vaccine thế hệ mới đòi hỏi nhiệt độ âm sâu, có loại phải duy trì ở mức âm vài chục độ C trong suốt thời gian lưu trữ dài hạn. Điều này buộc các cơ sở y tế phải làm quen với một lĩnh vực kỹ thuật phức tạp hơn nhiều so với trước đây.
Vì sao một số vaccine cần nhiệt độ âm sâu
Các vaccine công nghệ mới thường chứa những thành phần sinh học cực kỳ nhạy cảm, dễ bị phân hủy ở nhiệt độ thông thường. Để giữ cho cấu trúc phân tử ổn định và duy trì hiệu lực trong thời gian dài, nhà sản xuất quy định bảo quản ở nhiệt độ rất thấp, nơi mọi phản ứng hóa học làm thoái hóa vaccine gần như bị đóng băng theo đúng nghĩa đen. Khi cần sử dụng, vaccine sẽ được rã đông theo quy trình nghiêm ngặt và chỉ giữ được ở nhiệt độ tủ lạnh thông thường trong một khoảng thời gian giới hạn trước khi buộc phải dùng hết. Đây là điểm khác biệt căn bản mà người vận hành cần nắm vững.
Thiết bị chuyên dụng cho bảo quản âm sâu
Bảo quản âm sâu không thể thực hiện bằng tủ lạnh thông thường. Cơ sở cần đầu tư tủ âm sâu chuyên dụng hoặc giải pháp dùng đá khô tùy theo điều kiện và quy mô. Mỗi giải pháp có đặc thù riêng cần lưu ý:
- Tủ âm sâu chuyên dụng cho nhiệt độ ổn định nhưng tiêu thụ nhiều điện và tỏa nhiệt lớn, đòi hỏi không gian thông thoáng và nguồn điện ổn định.
- Giải pháp dùng đá khô linh hoạt và cơ động hơn nhưng cần nguồn cung đá khô đều đặn và quy trình nạp bổ sung nghiêm ngặt.
- Cả hai giải pháp đều cần thiết bị giám sát nhiệt độ phù hợp với dải âm sâu, vì nhiệt kế thông thường không đo được chính xác ở mức nhiệt này.
Việc lựa chọn giải pháp nào phụ thuộc vào lượng vaccine, tần suất sử dụng và năng lực hậu cần của từng cơ sở. Một cơ sở nhỏ với lượng dùng ít có thể cân nhắc giải pháp linh hoạt, trong khi trung tâm lớn cần đầu tư thiết bị cố định công suất cao.
An toàn lao động khi thao tác ở nhiệt độ âm sâu
Làm việc với nhiệt độ âm sâu và đá khô tiềm ẩn rủi ro cho chính nhân viên, điều mà nhiều người thường bỏ qua. Tiếp xúc trực tiếp với bề mặt cực lạnh hoặc đá khô có thể gây bỏng lạnh nghiêm trọng cho da. Đá khô khi bay hơi tạo ra khí có thể tích tụ trong không gian kín và gây nguy hiểm cho hô hấp nếu khu vực không được thông gió đầy đủ. Vì vậy, nhân viên cần được trang bị găng tay cách nhiệt chuyên dụng, kính bảo hộ, và làm việc trong môi trường thông thoáng. Quy trình an toàn lao động phải được huấn luyện song song với quy trình bảo quản vaccine.
Quy trình rã đông và quản lý thời gian sử dụng
Một trong những thách thức lớn nhất với vaccine âm sâu là quản lý giai đoạn sau khi rã đông. Khi vaccine được chuyển từ trạng thái âm sâu sang điều kiện bảo quản thông thường, đồng hồ đếm ngược bắt đầu chạy. Vaccine chỉ còn hiệu lực trong một khung thời gian nhất định và không thể đông lạnh trở lại. Điều này đòi hỏi cơ sở phải lập kế hoạch sử dụng chính xác, chỉ rã đông đúng số lượng cần dùng và theo dõi chặt chẽ thời điểm rã đông của từng lô. Việc dán nhãn ghi rõ thời gian rã đông và hạn sử dụng sau rã đông là biện pháp đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả để tránh lãng phí và tránh dùng nhầm vaccine đã quá hạn.
Lập kế hoạch hậu cần đồng bộ
Bảo quản âm sâu không phải là câu chuyện của riêng chiếc tủ mà là của cả một chuỗi hậu cần đồng bộ. Từ việc đảm bảo nguồn điện liên tục, dự trữ đá khô, đào tạo nhân viên, đến phối hợp lịch tiêm sao cho khớp với năng lực rã đông, tất cả phải ăn khớp với nhau. Một mắt xích lệch nhịp, chẳng hạn rã đông quá nhiều mà lịch tiêm bị hoãn, sẽ dẫn đến hủy bỏ vaccine giá trị cao. Vì vậy, các cơ sở triển khai vaccine công nghệ mới cần xây dựng kế hoạch chi tiết và linh hoạt, đồng thời liên tục rút kinh nghiệm để hoàn thiện quy trình. Sự cẩn trọng và kỷ luật trong từng khâu chính là yếu tố bảo đảm cho thành công của các chương trình tiêm chủng sử dụng công nghệ tiên tiến này.