Quá trình vận chuyển là một trong những giai đoạn dễ tổn thương nhất của dây chuyền lạnh. Khi vaccine rời khỏi kho lạnh ổn định để di chuyển trên đường, nó phải đối mặt với rung lắc, thay đổi nhiệt độ môi trường và thời gian nằm ngoài hệ thống làm lạnh cố định. Việc tổ chức vận chuyển đúng cách, dù là chuyển giữa các tuyến hay mang vaccine đến điểm tiêm lưu động ở vùng sâu vùng xa, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tuân thủ nghiêm ngặt từng bước.
Chuẩn bị thiết bị giữ lạnh phù hợp với hành trình
Thiết bị vận chuyển cần được lựa chọn dựa trên thời gian di chuyển và điều kiện thực tế. Với những chuyến đi ngắn trong cộng đồng, phích vaccine và hòm lạnh nhỏ có thể đáp ứng được nếu được chuẩn bị đúng cách. Với hành trình dài giữa các tuyến, cần đến hòm lạnh lớn có khả năng giữ nhiệt nhiều giờ hoặc xe lạnh chuyên dụng. Yếu tố quyết định nằm ở các bình tích lạnh đặt bên trong, chúng phải được làm đông hoặc làm mát đúng cách để vừa giữ vaccine trong ngưỡng an toàn vừa tránh làm vaccine bị đông băng do tiếp xúc trực tiếp với bình quá lạnh.
Điều hòa bình tích lạnh trước khi đóng hòm
Đây là khâu kỹ thuật quan trọng nhưng thường bị làm sai. Đối với phần lớn vaccine cần giữ ở khoảng 2 đến 8 độ C, các bình tích lạnh lấy từ tủ đông không được dùng ngay khi còn ở trạng thái đông cứng, vì bề mặt bình quá lạnh có thể khiến vaccine đặt sát bên cạnh bị đông băng và mất hoạt tính. Người chuẩn bị cần để bình ở nhiệt độ phòng cho đến khi lớp băng bên ngoài bắt đầu tan và xuất hiện nước, lúc này nhiệt độ bề mặt bình đã đủ an toàn. Bước điều hòa này tuy mất thời gian nhưng giúp tránh được tổn thất lặng lẽ mà nhiều cơ sở không nhận ra.
Đóng gói và sắp xếp bên trong hòm lạnh
Cách sắp xếp vaccine bên trong hòm ảnh hưởng trực tiếp đến độ an toàn. Một số nguyên tắc cần ghi nhớ khi đóng gói:
- Đặt bình tích lạnh ở các mặt xung quanh để tạo lớp đệm lạnh đồng đều.
- Bố trí vaccine ở khu vực trung tâm, tránh tiếp xúc trực tiếp với bề mặt bình quá lạnh.
- Đặt thiết bị theo dõi nhiệt độ hoặc chỉ thị đông băng cùng với vaccine để giám sát trong suốt hành trình.
- Lấp đầy khoảng trống để hạn chế không khí lưu thông và giữ nhiệt ổn định hơn.
- Ghi rõ thời điểm đóng hòm để kiểm soát tổng thời gian vận chuyển.
Việc dùng chỉ thị đông băng và thiết bị theo dõi nhiệt độ trong hòm giúp người nhận ở điểm đến có cơ sở khách quan để quyết định vaccine có còn dùng được hay không, thay vì phỏng đoán.
Quản lý thời gian và điều kiện trên đường
Thời gian là kẻ thù trong vận chuyển vaccine. Mỗi lô cần được lên kế hoạch hành trình rõ ràng, ưu tiên tuyến đường ngắn và nhanh nhất có thể, đồng thời tránh để hòm lạnh phơi dưới ánh nắng trực tiếp hay đặt gần nguồn nhiệt trong xe. Khi phải dừng nghỉ, hòm lạnh nên được đặt ở nơi râm mát và tuyệt đối không mở ra để kiểm tra một cách không cần thiết. Mỗi lần mở hòm đều làm thất thoát khối lạnh và rút ngắn thời gian an toàn còn lại.
Bàn giao và kiểm tra tại điểm đến
Khi vaccine đến nơi, quá trình bàn giao cần được thực hiện nhanh chóng và có kiểm tra. Người nhận phải đọc thiết bị theo dõi nhiệt độ và chỉ thị đông băng đi kèm để xác nhận vaccine không bị phơi nhiễm nhiệt độ bất thường trong suốt hành trình. Nếu phát hiện dấu hiệu vượt ngưỡng, lô vaccine cần được tách riêng và đánh giá trước khi đưa vào sử dụng. Ngay sau khi kiểm tra, vaccine cần được chuyển vào tủ hoặc kho lạnh càng sớm càng tốt để khôi phục điều kiện bảo quản ổn định.
Đào tạo người vận chuyển
Cuối cùng, người trực tiếp vận chuyển vaccine cần được đào tạo đầy đủ về quy trình, hiểu được lý do đằng sau mỗi thao tác chứ không chỉ làm theo máy móc. Khi người vận chuyển hiểu rằng việc để hòm dưới nắng vài chục phút hay quên điều hòa bình tích lạnh có thể làm hỏng cả lô vaccine, họ sẽ chủ động cẩn trọng hơn. Sự an toàn của vaccine trên đường đi phụ thuộc rất nhiều vào ý thức của người cầm trên tay nó, và đó là yếu tố không thiết bị nào thay thế được.